Ustawa nr 82: Włochy wzmacniają prawną ochronę zwierząt

Włochy uchwaliły jedne z najbardziej surowych przepisów dotyczących ochrony zwierząt w Europie. Ustawa nr 82, która weszła w życie 1 lipca 2025 roku, jest efektem trzyletnich prac legislacyjnych rozpoczętych jeszcze w 2022 roku. Mowa o kompleksowej reformie Kodeksu karnego i Kodeksu postępowania karnego, znacznie zaostrzającej odpowiedzialność za przestępstwa przeciwko zwierzętom. Nowe podejście rezygnuje z dotychczasowej interpretacji, według której przestępstwa te rozpatrywano przez pryzmat ludzkiej empatii. Zwierzęta zostały oficjalnie uznane za bezpośrednie ofiary przestępstw — istoty czujące, posiadające samodzielną wartość prawną.

Reforma objęła ponad dziesięć artykułów, wprowadzając surowe kary za zabijanie, znęcanie się, organizowanie walk zwierząt, przemyt zwierząt domowych oraz przestępstwa przeciwko gatunkom chronionym. Zgodnie z nowymi przepisami, nieuzasadnione zabicie zwierzęcia może skutkować karą do czterech lat więzienia i grzywną w wysokości do 60 000 euro. Organizowanie walk zwierząt jest karane podobnie. Wprowadzono również nowe przestępstwa, m.in. za publikację w internecie zdjęć lub filmów przedstawiających znęcanie się nad zwierzętami — szczególnie w obecności nieletnich.

Jedną z najważniejszych zmian jest zakaz zabijania lub zbywania zwierzęcia przed zakończeniem postępowania sądowego. Przepis ten obowiązuje nawet wtedy, gdy nie zastosowano formalnego aresztowania. Ma to na celu zabezpieczenie dowodów i ochronę praw zwierzęcia na każdym etapie procesu.

Na poziomie krajowym po raz pierwszy wprowadzono także zakaz trzymania psów na łańcuchu — dotychczas regulowany jedynie lokalnie. Naruszenie tego przepisu grozi grzywną do 5 000 euro. Zaostrzono też kary za porzucenie zwierzęcia: obecnie grozi za to od 5 000 do 10 000 euro grzywny lub do roku pozbawienia wolności. W przypadku porzucenia przy drodze kara pieniężna wzrasta o jedną trzecią. Jeśli zwierzę zostało porzucone z wykorzystaniem pojazdu (np. wyrzucone z samochodu), właścicielowi grozi dodatkowo administracyjna kara — czasowe odebranie prawa jazdy na okres od sześciu miesięcy do roku. Środki te mają na celu nie tylko walkę z okrucieństwem, ale też zwiększenie bezpieczeństwa publicznego.

Nowe przepisy umożliwiają również sądom przekazanie odebranych zwierząt pod opiekę organizacji uznanych przez Ministerstwo Zdrowia. Organizacje te są zobowiązane do wniesienia zabezpieczenia finansowego na każde zwierzę, co ma zapewnić godne warunki utrzymania do zakończenia sprawy.

Zmiany objęły również odpowiedzialność prawną osób prawnych. Jeżeli przestępstwo zostało popełnione w interesie firmy — np. hodowli, sklepu czy firmy transportowej — organizacji mogą zostać wymierzone nie tylko grzywny, ale również sankcje ograniczające działalność, aż po czasowe jej zawieszenie.

Włochy stały się jednym z pierwszych krajów w Europie, które uznały, że przestępstwa przeciwko zwierzętom to nie tylko kwestia moralna, ale poważne wykroczenia karne o istotnych konsekwencjach społecznych. Nowe prawo odzwierciedla istotną zmianę w świadomości prawnej: zwierzęta nie są już traktowane jako mienie, lecz jako istoty żywe, posiadające prawo do ochrony. Ustawa nr 82 to krok naprzód nie tylko w sensie prawnym, ale i etycznym.